İSTANBUL (İGFA) – Areda Survey’in “15 Temmuz’un 10. Yılı: Demokrasi, Güvenlik ve Toplumsal Hafıza Araştırması” sonuçlarına göre toplumun demokrasiye sahip çıkma refleksi 10 yıl sonra da güçlü şekilde devam ediyor. Katılımcıların yüzde 72,7’si olası bir darbe girişiminde yeniden sokağa çıkacağını belirtirken, yüzde 69,4’ü Türkiye’de artık darbe tehlikesi olmadığını düşünüyor. Buna karşın toplumun yüzde 68,7’si FETÖ’nün hâlâ tehdit oluşturduğu görüşünde. Araştırma, 15 Temmuz’un yalnızca geçmişe ait bir olay değil, güvenlik algısını ve toplumsal hafızayı şekillendirmeye devam eden bir dönüm noktası olduğunu ortaya koyuyor.
Her 10 kişiden 7’si yine sokağa çıkarım diyor
15 Temmuz hain darbe girişiminin üzerinden geçen 10 yılın ardından Areda Survey’in 7-10 Temmuz 2026 tarihleri arasında Türkiye genelini temsil eden 1.100 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği “15 Temmuz’un 10. Yılı: Demokrasi, Güvenlik ve Toplumsal Hafıza Araştırması” toplumun demokrasi, güvenlik ve milli iradeye ilişkin yaklaşımını ortaya koydu. Araştırma sonuçları, darbe tehdidine ilişkin algının azaldığını ancak FETÖ’nün oluşturduğu güvenlik riskine yönelik hassasiyetin sürdüğünü gösteriyor.
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 69,4’ü Türkiye’de artık bir darbe tehlikesi bulunmadığını düşünüyor. Darbe riski olduğunu ifade edenlerin oranı ise yüzde 30,6. 2019 yılından itibaren yapılan araştırma verileriyle karşılaştırıldığında darbe tehdidi algısının istikrarlı biçimde gerilediği araştırmaya yansıyor.
Olası bir darbe girişimi karşısında vatandaşların yüzde 72,7’si yeniden sokağa çıkarak tepki göstereceğini ifade ediyor. “Çıkmam” diyenlerin oranı ise yüzde 27,3. Son sekiz yıl içerisindeki veriler incelendiğinde, darbelere karşı toplumsal direncin güçlü şekilde korunduğu dikkat çekiyor.
Sosyal medya dezenformasyonu önemli risk olarak görülüyor
Araştırmada Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 15 Temmuz gecesindeki süreç yönetimi de ele alındı. Katılımcıların yüzde 85,2’si süreci başarılı buluyor ve son üç yılda bu orandaki artış sürüyor.
15 Temmuz darbe girişiminin asıl faillerinin yakalandığını düşünenlerin oranı yüzde 44,7 olurken, yüzde 55,3’lük kesim ise asıl faillerinin yakalanmadığını düşünüyor.
Katılımcıların yüzde 68,7’si FETÖ’nün Türkiye açısından hâlâ bir tehdit unsuru olduğunu ifade ediyor. Böyle düşünenlerin oranı 2021 ve 2024 verilerine göre artış gösterirken, tehdidin sona erdiğini düşünenlerin oranı yüzde 31,3.
Araştırmada FETÖ mücadelesinin yeterli görülüp görülmediği de ele alındı. Araştırma sonuçlarına göre toplumun yüzde 60,2’si devletin 15 Temmuz sonrasında FETÖ ile yürüttüğü mücadeleyi yeterli buluyor. Yetersiz bulanların oranı ise yüzde 39,8.
Katılımcıların yüzde 63,7’si sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin FETÖ benzeri yapıların yeniden güçlenmesine zemin hazırlayabileceğini düşünüyor. Bu sonuç, dijital dezenformasyonun güvenlik açısından da önemli bir tehdit olarak algılandığını ortaya koyuyor.
FETÖ’den dolayı en büyük zararı Türk Silahlı Kuvvetleri gördü
“FETÖ’den dolayı en çok hangi alan olumsuz etkilendi?” sorusu da katılımcılara yöneltildi. Araştırma sonuçlarına göre en çok olumsuz etkilenenler listesinde ilk sırada yüzde 31 ile Türk Silahlı Kuvvetleri yer alıyor. Bunu yüzde 15,7 ile yargı sistemi, yüzde 9,5 ile uluslararası itibar, yüzde 8,6 ile devlet kurumlarına duyulan güven ve yüzde 8,3 ile ekonomi takip ediyor.
Araştırmada kendisini “Yeni Herkül” olarak tanımlayan grubun örgütten ayrıldığı ve özür dilediği yönündeki açıklamaların temel amacı da Türk halkına soruldu. Alınan yanıtlara göre katılımcıların yüzde 40,6’sı bunun “yeni bir stratejinin parçası” olduğunu düşündüğünü belirtiyor. Yüzde 18,6 hukuki yaptırımlardan kurtulma girişimi olduğunu ifade ederken, yalnızca yüzde 3,1’i açıklamayı samimi bir özeleştiri olarak değerlendiriyor.
15 Temmuz’un genç nesillere aktarımı konusunda toplum endişeli
Katılımcıların yüzde 67,1’i 15 Temmuz sonrasında toplumun demokrasiye ve milli iradeye sahip çıkma bilincinin arttığını düşünüyor. Aksini düşünenlerin oranı ise yüzde 32,9 olarak araştırmaya yansıyor.
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise toplumsal hafızaya ilişkin oldu. Katılımcıların yüzde 62,5’i 15 Temmuz’un genç nesillere doğru şekilde anlatılmadığını düşünüyor. Doğru şekilde aktarıldığını ifade edenlerin oranı ise yüzde 37,5.
